Het Universiteitsmuseum Utrecht met kinderen bezoeken klinkt misschien als een serieus en leerzaam uitje. Dat is het ook, maar zeker niet op een saaie manier. In het vernieuwde UMU kijken kinderen niet alleen naar wetenschappelijke voorwerpen. Ze mogen zelf observeren, vergelijken, onderzoeken en experimenteren.
Het museum ligt in het Museumkwartier van Utrecht, vlak bij het Nijntje Museum en het Centraal Museum. Daardoor kun je het gemakkelijk combineren met een ander uitje in de binnenstad. Toch verdient het UMU voldoende tijd voor zichzelf. In de vijf tentoonstellingszalen is zoveel te ontdekken dat je hier gemakkelijk enkele uren doorbrengt.
Wij bezochten het museum met kinderen die graag vragen stellen en dingen uitproberen. Dat bleek precies de juiste instelling. Wie nieuwsgierig is naar dieren, het menselijk lichaam, gedrag en wetenschappelijk onderzoek, kan zich hier uitstekend vermaken.
Wat is het Universiteitsmuseum Utrecht?
Het Universiteitsmuseum Utrecht heet tegenwoordig meestal UMU. Het is het wetenschapsmuseum van de Universiteit Utrecht en richt zich nadrukkelijk op gezinnen.
Het museum laat niet alleen zien wat wetenschappers hebben ontdekt, maar vooral hoe onderzoek werkt. Hoe stel je een goede vraag? Wat kun je uit een voorwerp afleiden? Hoe controleer je of een aanname klopt? En wat gebeurt er wanneer een experiment een andere uitkomst heeft dan verwacht?
Kinderen worden daardoor niet alleen bezoekers, maar zelf een beetje onderzoeker. Ze bekijken skeletten, proberen proefopstellingen uit en vergelijken hun eigen waarnemingen met die van anderen.
Het museumgebouw is volledig vernieuwd. In plaats van losse verzamelingen en een apart jeugdlab bestaat het UMU nu uit vijf samenhangende tentoonstellingszalen. Iedere zaal behandelt een ander onderdeel van wetenschappelijk onderzoek.
Is het UMU leuk met kinderen?
Het UMU is vooral leuk voor nieuwsgierige kinderen die graag zelf iets doen. Vrijwel iedere zaal bevat opdrachten, proefopstellingen en voorwerpen die uitnodigen om langer te kijken.
Je hoeft als ouder niet voortdurend uitleg te geven. Veel onderdelen beginnen met een herkenbare vraag en laten kinderen vervolgens zelfstandig onderzoeken. Samen praten over wat je ziet maakt het bezoek wel extra interessant.
Het museum noemt zichzelf een familiemuseum en dat past goed. Ook volwassenen ontdekken verrassende feiten en worden uitgedaagd om mee te denken. Daardoor voelt het bezoek niet alsof je alleen achter je kinderen aanloopt.
De meeste onderdelen sluiten het beste aan bij kinderen vanaf ongeveer acht jaar. Jongere kinderen kunnen ook veel uitproberen, maar zullen de achterliggende wetenschappelijke vragen niet altijd begrijpen. Met peuters zou ik het UMU vooral combineren met een korte ronde en een bezoek aan de Oude Hortus.
Vijf tentoonstellingszalen vol wetenschap
Het vernieuwde Universiteitsmuseum heeft vijf tentoonstellingszalen. In iedere zaal staat een andere manier van onderzoeken centraal.
De zalen bevatten voorwerpen uit de universitaire collectie, maar ook moderne proefopstellingen. Hierdoor zie je hoe wetenschappers vroeger werkten en welke vragen onderzoekers tegenwoordig proberen te beantwoorden.
Kijk, wij dieren
In de zaal Kijk, wij dieren onderzoek je overeenkomsten en verschillen tussen mensen en andere dieren. Je staat er onder meer oog in oog met een koeienskelet, een mammoetschedel en een lange narwaltand.
Skeletten spreken vaak direct tot de verbeelding. Kinderen kunnen botten vergelijken en ontdekken hoe de bouw van een dier iets vertelt over de manier waarop het beweegt en leeft.
De zaal gaat verder dan alleen grote en opvallende dieren. Je kijkt ook naar gedrag en naar de manier waarop onderzoekers dieren bestuderen. Welke conclusies kun je trekken uit wat je ziet en wanneer weet je nog te weinig?
Uitdokteren
De zaal Uitdokteren draait om onderzoek naar het menselijk lichaam. Je ziet verschillende apparaten die artsen en wetenschappers gebruikten om te begrijpen hoe ons lichaam werkt.
Kinderen ontdekken dat medische kennis niet ineens is ontstaan. Onderzoekers moesten vragen stellen, metingen uitvoeren, fouten maken en steeds nieuwe technieken ontwikkelen.
Juist de combinatie van historische instrumenten en interactieve onderdelen maakt deze zaal interessant. Sommige apparaten zien er vreemd of zelfs een beetje spannend uit. Dat leidt vanzelf tot vragen: waarvoor werd dit gebruikt en zouden artsen dat tegenwoordig nog steeds zo doen?
Alle mensen verzamelen
In Alle mensen verzamelen gaat het over onderzoek naar menselijk gedrag. Hoe gedragen mensen zich in een groep? Waarom maken we bepaalde keuzes? En kunnen onderzoekers gedrag betrouwbaar meten?
Kinderen kunnen hun eigen reacties vergelijken met die van anderen. Daarbij ontdekken ze dat er niet altijd één eenvoudig antwoord bestaat.
Deze zaal kan mooie gesprekken opleveren. Kinderen merken dat mensen hetzelfde experiment soms verschillend beleven. Dat is geen probleem, maar juist interessante informatie voor een onderzoeker.
Experimenteren
De zaal Experimenteren komt het dichtst in de buurt van een wetenschappelijk laboratorium. Hier ga je zelf aan de slag met proefopstellingen en onderzoeksvragen.
Kinderen moeten goed kijken, voorspellen wat er zal gebeuren en vervolgens controleren of hun verwachting klopt. Soms werkt iets meteen en soms moet je de proef aanpassen.
Dat laatste is misschien wel de belangrijkste les van het museum: een uitkomst die je niet verwachtte is niet automatisch fout. Het kan juist het begin zijn van een nieuwe onderzoeksvraag.
Onze kinderen waren altijd al enthousiast over proefjes. Ruiken aan onbekende geuren, vloeistoffen vergelijken of door een microscoop kijken zorgt ervoor dat ze vanzelf langer met een onderwerp bezig zijn.
De vijfde museumzaal
Ook in de overige zaal staat onderzoek centraal. De precieze opstellingen en onderwerpen kunnen veranderen. Dat past bij een museum dat samenwerkt met een universiteit waar voortdurend nieuw onderzoek plaatsvindt.
Bekijk daarom tijdens je bezoek niet alleen de grote vaste onderdelen, maar ook tijdelijke opstellingen en activiteiten. Soms kun je zelfs deelnemen aan echt onderzoek van de Universiteit Utrecht.
Extra activiteiten tijdens schoolvakanties
Het UMU organiseert regelmatig workshops, rondleidingen en onderzoeksactiviteiten. Vooral tijdens schoolvakanties is er vaak een uitgebreider familieprogramma.
Bij eerdere bezoeken merkten we hoe goed een begeleide workshop kan werken. Een medewerker stelt vragen, geeft een korte uitleg en laat kinderen vervolgens zelf aan de slag gaan.
De activiteiten wisselen. Het kan gaan om experimenten, historisch onderzoek, natuur of onderzoek naar het menselijk lichaam en gedrag. Sommige workshops hebben een aanbevolen leeftijd en voor een deel moet je vooraf een plek reserveren.
Bekijk daarom voor vertrek de agenda van het UMU. Een ticket voor een extra activiteit geeft niet altijd automatisch toegang tot het museum. Controleer bij het reserveren wat wel en niet is inbegrepen.
Bekijk de actuele activiteiten en workshops van het UMU
De Oude Hortus bezoeken met kinderen
Achter het museum ligt de Oude Hortus, de voormalige botanische tuin van de Universiteit Utrecht. Dit is een verrassend groene plek midden in de stad.
Je wandelt er over kronkelende paadjes langs oude bomen, bloemen, kassen en vijvers. Na alle proefopstellingen binnen is het prettig om even naar buiten te gaan.
Een bezoek aan de Oude Hortus is inbegrepen bij een regulier museumticket. Je kunt ook een apart kaartje kopen wanneer je alleen de tuin wilt bekijken.
Voor gezinnen is Expeditie Hortus een leuke aanvulling. Met een ontdekkaart en raadsels ga je op zoek naar planten met bijzondere eigenschappen. Kinderen ontdekken bijvoorbeeld hoe planten zich beschermen, communiceren en naar licht groeien.
Vraag bij de receptie of Expeditie Hortus beschikbaar is. Het spel wordt zelfstandig uitgevoerd en brengt je langs verschillende plekken in de tuin.
Houd jonge kinderen goed in de gaten. In de Oude Hortus liggen meerdere vijvers en sommige planten kunnen giftig zijn. Plukken en proeven is daarom niet toegestaan.
Hoe lang duurt een bezoek aan het UMU?
Reken voor het Universiteitsmuseum ongeveer twee tot drie uur. Kinderen die graag experimenteren en alle opdrachten uitvoeren, kunnen hier langer bezig zijn.
Voor de Oude Hortus kun je nog ongeveer een half uur tot een uur toevoegen. Met Expeditie Hortus of een rondleiding heb je meer tijd nodig.
Wij kregen de kinderen na drie uur nog maar moeilijk mee naar huis. Iedere keer ontdekten ze een volgende proefopstelling of een voorwerp dat ze beter wilden bekijken.
Bezoek je met jonge kinderen, plan dan geen twee grote musea direct achter elkaar. Het Nijntje Museum ligt vlakbij, maar beide musea op één dag kan voor peuters en kleuters te veel zijn.
Eten en drinken in het Universiteitsmuseum
Bij het UMU hoort een museumcafé in een monumentaal pand aan de Oude Hortus. Je kunt er iets drinken of lunchen met uitzicht op het groen.
Voor toegang tot het museumcafé heb je een geldig ticket voor het UMU of de Oude Hortus nodig. Het café volgt normaal gesproken dezelfde openingsdagen als het museum.
Controleer ter plaatse waar je zelf meegebracht eten mag gebruiken. In de tentoonstellingszalen is eten en drinken niet toegestaan.
Een pauze tussen het museum en de tuin is vooral met jonge kinderen prettig. Zo voorkom je dat ze aan het einde van het bezoek te moe worden om nog iets te bekijken.
Openingstijden en tickets
Het UMU en de Oude Hortus zijn normaal geopend van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur.
Tijdens officiële schoolvakanties, met uitzondering van de zomervakantie, is het museum meestal ook op maandag geopend. Op sommige feestdagen gelden aangepaste tijden of is het museum gesloten.
De entreeprijzen kunnen veranderen. Controleer daarom voor vertrek de actuele tarieven. Met een geldige Museumkaart kun je het UMU en de Oude Hortus gratis bezoeken.
Voor een gewoon museumbezoek is vooraf reserveren meestal niet noodzakelijk. Je kunt wel online een ticket kopen. Voor afzonderlijke workshops, rondleidingen en andere activiteiten kan reserveren wel verplicht zijn.
Bekijk de actuele openingstijden en ticketprijzen
Bereikbaarheid en parkeren
Het Universiteitsmuseum Utrecht ligt aan de Lange Nieuwstraat 106 in het centrum van Utrecht.
Vanaf Utrecht Centraal loop je in ongeveer twintig minuten naar het museum. Vanaf station Utrecht Vaartsche Rijn is het ongeveer tien minuten lopen.
Vanaf Utrecht Centraal kun je ook bus 2 richting het Museumkwartier nemen. Deze stopt bij de halte Universiteitsmuseum.
Kom je met de auto, dan is parkeergarage Vaartsche Rijn een praktische optie. Vanaf deze garage loop je in ongeveer twaalf minuten naar het museum. Parkeren op straat is mogelijk, maar de plekken zijn beperkt en betaald.
Voor gezinnen die van buiten Utrecht komen, is reizen met de trein vaak gemakkelijker dan met de auto. Je hoeft dan niet door de drukke binnenstad te rijden en kunt het museum combineren met een wandeling door het centrum.
Ligging van het Universiteitsmuseum Utrecht
Voor welke leeftijd is het Universiteitsmuseum geschikt?
Het UMU is het meest geschikt voor kinderen vanaf ongeveer acht jaar. Zij kunnen zelfstandig opdrachten lezen, verbanden leggen en echt begrijpen hoe een onderzoek wordt uitgevoerd.
Kinderen van vijf tot zeven jaar kunnen veel interactieve onderdelen ook leuk vinden, zeker wanneer een ouder helpt met de uitleg. Plan met hen een korter bezoek en kies vooral de proefopstellingen die direct aanspreken.
Voor peuters is het museum minder geschikt als hoofdactiviteit. Zij kunnen wel mee, maar het nabijgelegen Nijntje Museum sluit beter aan bij hun belevingswereld.
Tieners die geïnteresseerd zijn in biologie, geneeskunde, psychologie of techniek kunnen het UMU juist verrassend leuk vinden. De onderwerpen worden niet kinderachtig uitgelegd en nodigen uit om kritisch na te denken.
Praktische tips voor het UMU met kinderen
- Reken op ongeveer twee tot drie uur voor het museum.
- Plan extra tijd voor de Oude Hortus.
- Bekijk vooraf welke workshops en activiteiten plaatsvinden.
- Controleer of je voor een extra activiteit moet reserveren.
- Neem bij jonge kinderen regelmatig een korte pauze.
- Laat kinderen zelf kiezen welke proef ze willen onderzoeken.
- Bezoek bij mooi weer ook de Oude Hortus.
- Houd kleine kinderen bij de vijvers in de tuin goed in de gaten.
- Reis bij voorkeur met het openbaar vervoer.
- Combineer het museum eventueel met een wandeling door het Museumkwartier.
Is het Universiteitsmuseum Utrecht een aanrader?
Het Universiteitsmuseum Utrecht is een aanrader voor gezinnen met nieuwsgierige kinderen. Het vernieuwde museum laat wetenschap niet zien als een verzameling moeilijke antwoorden, maar als een proces van vragen stellen en zelf onderzoeken.
Kinderen mogen experimenteren, vergelijken en soms ook twijfelen. Juist daardoor blijft de informatie beter hangen dan wanneer ze alleen teksten zouden lezen.
De combinatie met de Oude Hortus maakt het bezoek extra afwisselend. Je kunt eerst binnen experimenteren en daarna buiten verder speuren naar bijzondere planten.
Wij hadden moeite om de kinderen na enkele uren mee naar huis te krijgen. Dat is bij een wetenschapsmuseum misschien wel het grootste compliment dat je kunt geven.