De Brockenbahn is zo’n uitstapje dat je in de Harz eigenlijk meteen op je lijstje zet. Niet alleen omdat het een ouderwetse stoomtrein is, maar vooral omdat de rit zelf al een belevenis is. Je tuft langzaam door bossen, langs haltes en berghellingen, terwijl de locomotief puffend en sissend hoger klimt richting de Brocken, met 1.141 meter het hoogste punt van de Harz én van Noord-Duitsland. Blogger Iris D. maakte deze rit met haar gezin en dat bleek zo’n uitje te zijn dat je niet snel vergeet.
De kracht van de Brockenbahn zit in de combinatie van nostalgie en natuur. Je stapt niet in voor snelheid of comfort, maar voor de sfeer. De wagons, het geluid van de stoomlocomotief, de geur van rook, de open balkonnetjes en het langzaam veranderende landschap maken dit tot een treinrit waarbij de weg minstens zo leuk is als de bestemming. Zeker met kinderen is dat een groot deel van de charme.
Dwars door de Harz met een historische stoomtrein
De Harz is een middelgebergte in centraal Duitsland en juist daardoor een fijne regio voor gezinnen die wel bergen en natuur willen, maar niet meteen naar de Alpen hoeven. De smalspoorlijnen van de Harzer Schmalspurbahnen horen helemaal bij deze streek. Het netwerk is historisch, rijdt nog altijd met stoomtreinen en verbindt verschillende plaatsen in de Harz met elkaar. De bekendste route is zonder twijfel de Brockenbahn, die vanuit Wernigerode naar de top van de Brocken rijdt.
Wij reden vanaf het Landalpark waar we verbleven naar Wernigerode, een van de bekendste startpunten voor deze rit. Dat is meteen ook een leuke plek om de dag te beginnen, want alleen al het station van de Harzer Schmalspurbahnen voelt alsof je een stap terug in de tijd zet. Let wel goed op waar je moet zijn, want het station van de Brockenbahn ligt naast het gewone treinstation. Kom je krap op tijd aan, dan is het zomaar even haasten.
Gelukkig zaten wij nog net op tijd in de trein. Zodra de locomotief begint te trekken, merk je direct dat dit geen gewone treinreis is. In Wernigerode rijdt de trein eerst nog door de bebouwde kom. Je ziet huizen, straten, scholen en kleine perrons, en juist dat maakt het begin van de rit verrassend levendig. Het is niet alleen een toeristische attractie, al voelt het daar in de praktijk natuurlijk wel vaak zo.
Van Wernigerode naar de Brocken
De rit vanaf Wernigerode is de langste en voor veel mensen ook de meest complete. Je ziet onderweg echt goed hoe het landschap verandert. Eerst de stad, daarna steeds meer bos, open stukken en hoogteverschil. Onderweg stopt de trein onder meer bij Drei Annen Hohne en Schierke. Vooral vanaf Schierke merk je dat je echt de berg op gaat.
Wat ons meteen opviel, is hoe populair deze trein is. Zeker op mooie dagen en in vakanties kan het erg druk zijn. Veel mensen stappen in Wernigerode in, maar ook onderweg komen er nog volop reizigers bij. Daardoor is een zitplaats niet altijd vanzelfsprekend als je later opstapt. In de praktijk betekent dat: op tijd zijn, niet te laat teruglopen op de top en er rekening mee houden dat je soms een stuk moet staan.
Dat staan hoeft trouwens niet per se vervelend te zijn. Juist op de balkonnetjes is het heerlijk om naar buiten te kijken, de bochten van de trein te volgen en de stoom langs de wagons te zien trekken. Kinderen vinden dat vaak minstens zo leuk als in hun stoel zitten. Zodra de trein hoger komt, wordt het uitzicht steeds mooier. Bossen, berghellingen, open vlaktes en bij koudere periodes soms nog sneeuw: het decor verandert voortdurend.
Boven op de Brocken
Eenmaal boven aangekomen stroomt het perron snel vol. Dat is ook logisch, want iedereen loopt ongeveer dezelfde kant op. De Brocken is geen plek waar je urenlang van activiteit naar activiteit hopt. De aantrekkingskracht zit vooral in de ligging, het uitzicht en het gevoel dat je echt boven op de berg staat.
Toch is er meer dan alleen een rondje lopen en weer terug. Als het helder is, heb je hier een geweldig uitzicht over de Harz. Bij slechter weer kan het er juist ruig, mistig en bijna buitenaards uitzien. Dat wisselende karakter hoort helemaal bij de Brocken. Daarnaast vind je boven op de top ook het Brockenhaus, een bezoekerscentrum waar je meer leert over de natuur, geschiedenis en bijzondere ligging van deze berg. Er is ook horeca aanwezig, al blijft zelf iets meenemen vaak de fijnste optie als je graag rustig buiten wilt zitten zodra het weer dat toelaat.
Voor kinderen is de top vooral leuk omdat het echt anders voelt dan beneden. Meer wind, vaak kouder, soms sneeuwresten, veel ruimte en overal dat gevoel van boven op een echte berg staan. Onze kinderen waren daar meteen van onder de indruk. Even rondlopen, sneeuwballen gooien, naar andere treinen kijken en een broodje eten met uitzicht: meer hadden zij eigenlijk niet nodig.
Wel goed om te weten: de stoptijd boven is vaak vrij kort. Daardoor voelt het bezoek aan de top eerder als een compacte tussenstop dan als een lange middag uit. Dat hoeft geen nadeel te zijn, maar het is slim om daar van tevoren rekening mee te houden. Wie rustig wil wandelen of langer op de top wil blijven, kan beter vooraf goed naar de dienstregeling kijken.
Is de Brockenbahn leuk met kinderen?
Ja, maar wel met een kleine kanttekening. De heenreis vonden onze kinderen van 4 en 6 jaar oud erg leuk. In het begin is er veel te zien, later wordt het uitzicht mooier en de trein zelf blijft natuurlijk interessant. Even van coupé naar coupé lopen, op het balkon staan, zwaaien naar wandelaars en de stoomlocomotief bewonderen houdt het lang leuk.
De terugreis is een ander verhaal. Dan is het nieuwe er wat af en is de rit voor jonge kinderen best lang. Stap je in Wernigerode in, dan moet je rekenen op een lange dag met heenreis, korte stop op de top en weer terug. Dat is prachtig, maar ook intensief. Voor sommige kinderen is dat helemaal goed, voor andere gezinnen is een kortere variant slimmer.
Een handige oplossing is instappen in Drei Annen Hohne of Schierke. Je hebt dan nog steeds het mooiste bergdeel van de route, maar bent minder lang onderweg. Dat maakt het uitje vaak relaxter. Een andere leuke optie is een enkele reis combineren met wandelen. Vanuit Schierke kun je naar de Brocken wandelen, al is dat geen simpel ommetje. Het is een echte klimtocht, dus vooral geschikt voor gezinnen met oudere kinderen die goed kunnen lopen en voor dagen waarop het weer stabiel is.
Wie meer inspiratie zoekt voor deze regio, vindt in deze tips voor de Harz met kinderen nog meer leuke uitjes in de omgeving.
Praktische informatie voor je bezoek
De rit van Wernigerode naar de Brocken duurt ongeveer 1 uur en 40 minuten per enkele reis. Vanaf latere stations ben je dus korter onderweg, maar de prijs naar de Brocken is tegenwoordig wel gelijk, ongeacht waar je instapt. Dat is goed om te weten als je juist dacht te besparen door een later vertrekpunt te kiezen.
De actuele tarieven liggen duidelijk hoger dan vroeger. Voor volwassenen kost een enkele reis naar de Brocken 43 euro en een retour 65 euro. Voor kinderen van 6 tot en met 14 jaar kost een enkele reis 26 euro en een retour 39 euro. Kinderen onder de 6 reizen gratis mee. Er is ook een familietarief beschikbaar. In de zomer bestaat daarnaast soms een voordeliger middagretour op geselecteerde vertrekken.
Tickets kun je vooraf online kopen. Houd er rekening mee dat online tickets voor reguliere treinen meestal maar beperkt vooruit beschikbaar zijn. Een zitplaats is niet standaard inbegrepen. Voor groepen vanaf 8 personen is een zitplaatsreservering mogelijk tegen een toeslag per persoon per rit. Reis je met een gezin, dan blijft vroeg aanwezig zijn in de praktijk vaak de belangrijkste tip.
In de trein zijn toiletten aanwezig en je kunt tussendoor prima even rondlopen. Op de balkonnetjes heb je mooi zicht op het landschap, maar daar merk je natuurlijk ook wind, rook en kou sterker. Op de terugweg kan de rook soms flink de wagon in trekken. Dat hoort een beetje bij de ervaring, maar met jonge kinderen of als je gevoelig bent voor rook is dat wel goed om in je achterhoofd te houden.
Boven op de Brocken is het weer vaak anders dan beneden. Trek dus laagjes aan, neem een jas mee en onderschat de wind niet, ook niet op een zonnige dag. Juist dat maakt de top indrukwekkend, maar het zorgt er ook voor dat je bezoek prettiger verloopt als je goed voorbereid bent.
Onze conclusie
De Brockenbahn is geen goedkoop uitstapje en ook geen uitje dat je even snel tussendoor doet. Maar juist als je houdt van nostalgische treinritten, mooie natuur en bijzondere gezinsuitjes, is dit een van de leukste ervaringen in de Harz. Vooral de route zelf maakt indruk. De combinatie van stoomtrein, berglandschap en het gevoel echt ergens naartoe te reizen, maakt dit veel meer dan alleen vervoer naar een uitzichtpunt.
Voor gezinnen met jonge kinderen zouden wij wel goed afwegen of je de volledige route vanaf Wernigerode wilt doen, of liever kiest voor een kortere opstapplaats. Dan blijft het leuker voor iedereen. Ben je toch in deze regio aan het plannen, kijk dan ook eens naar een rondreis in Duitsland met kinderen, onze tips voor treinreizen met kinderen of lees verder over vakantie in Duitsland met kinderen.
Dank voor jullie leuke blog! We gaan volgende week even lekker genieten in de Harz en hadden geda ht deze treinrit met onze 4 jaar oude dochter te gaan doen, maar nu ik jullie blog lees, begin ik toch te twijfelen. Misschien maar beter niet, of iig niet helemaal doen ☺️
Wat je ook besluit te doen, we wensen je veel plezier in de Harz!
Wij gaan het morgen beleven.