Wandelen in de bergen met kinderen: 10 tips waar je echt iets aan hebt

Wandelen in de bergen met kinderen is voor veel ouders de eerste keer best spannend. Misschien heb je zelf al bergwandelervaring van vroeger, maar met kinderen kijk je toch anders naar een route. Je let niet alleen op het uitzicht of de afstand, maar vooral op veiligheid, tempo, motivatie en praktische dingen zoals eten, drinken en rustmomenten.

Dat betekent gelukkig niet dat bergwandelen met kinderen ingewikkeld moet zijn. Integendeel. Juist met een beetje voorbereiding kan het een van de leukste onderdelen van je vakantie worden. Kinderen vinden beekjes, stenen, bruggetjes, koeien, bergmeren en kabelbanen vaak al geweldig. Als je de route daar slim op aanpast, wordt wandelen in de bergen niet iets wat “moet”, maar gewoon een leuke gezinsactiviteit.

Hieronder vind je onze 10 belangrijkste tips voor wandelen in de bergen met kinderen, plus handige aandachtspunten voor het kiezen van een kindvriendelijke route.

Tip: KidsErOpUit e-book ‘Wandelen met kinderen’

Op zoek naar nog meer ideeën om wandelen met kinderen leuk te maken? Dan is het e-book Wandelen met kinderen een fijne aanvulling. Het staat vol praktische tips en inspiratie voor gezinnen die vaker samen op pad willen.

Koop ‘Wandelen met kinderen’

#1 Kijk niet alleen naar de leeftijd, maar vooral naar je kind

De leeftijd van je kind zegt niet alles. Het ene kind van vier wandelt vrolijk een paar kilometer mee, terwijl het andere kind na tien minuten al vraagt of het nog ver is. Kijk daarom niet alleen naar leeftijd, maar vooral naar wandelplezier, conditie, motivatie en hoe je kind reageert op hoogte, warmte en inspanning.

Met een baby is wandelen in de bergen vaak nog verrassend goed te doen, zolang je zelf prettig draagt en slim inpakt. Een goede draagzak of drager is dan belangrijk, net als bescherming tegen zon, wind en kou. Houd er wel rekening mee dat een baby niet zelf kan aangeven of het te warm, te koud of te vermoeiend wordt.

Met peuters en jonge kleuters wordt routekeuze nog belangrijker. Dan heb je veel meer aan een korte, afwisselende wandeling dan aan een route die op papier misschien prachtig is, maar onderweg vooral lang en saai voelt. Denk aan paden met een beekje, speelplek, dieren, bruggetjes of een duidelijk doel onderweg. Dat werkt bijna altijd beter dan “we gaan gewoon een mooie tocht maken”.

Vanaf een jaar of zes merk je vaak beter wat voor wandelaar je kind is. Het ene kind houdt van klauteren en steilere paadjes, het andere loopt liever rustig over een breed pad. Dat verschil mag er gewoon zijn. Je hoeft niet per se één stoere route te kiezen waar iedereen maar in mee moet.

#2 Begin rustig en bouw op

Een van de meest gemaakte fouten bij bergwandelen met kinderen is te enthousiast beginnen. Je ziet op de kaart een route die best meevalt, of je denkt: wij wandelen thuis ook veel, dus dit moet lukken. Maar in de bergen tellen stijging, ondergrond, warmte en concentratie veel zwaarder mee.

Begin daarom met een route waarvan je eigenlijk denkt dat hij misschien wel erg makkelijk is. Precies dat is vaak een goed begin. Als dat lekker gaat, kun je daarna altijd iets opbouwen in afstand of hoogtemeters. Zo houd je het leuk en voorkom je dat kinderen al op dag één klaar zijn met wandelen in de bergen.

Bij twijfel kies je beter voor korter, overzichtelijker en speelser. Kinderen onthouden een leuke bergwandeling veel langer dan een loodzware tocht met gezeur, haast en vermoeide benen.

#3 Start vroeg en plan slim

Vroeg vertrekken is in de bergen echt een voordeel. Dan is het vaak nog koeler, rustiger en heb je meer speling als de route toch langer blijkt dan gedacht. Bovendien zijn kinderen aan het begin van de dag meestal fitter en gezelliger dan laat in de middag.

De bekende vuistregel om rond het middaguur op het hoogste punt van je wandeling te zijn, is niet gek. Niet omdat de klok heilig is, maar omdat het je helpt om vroeg te starten en niet te laat nog op een open, steil of onbeschut stuk te zitten. In de bergen kan het weer sneller omslaan dan je lief is, zeker op warme zomerdagen.

Plan dus niet alleen de heenweg, maar ook de terugweg. Naar beneden lopen lijkt makkelijk, maar vraagt ook concentratie en kost juist met kinderen vaak nog verrassend veel tijd.

#4 Check het weer en neem een plan B mee

Bergweer is iets anders dan weer in het dal. Het kan beneden zonnig lijken, terwijl je hogerop ineens in wind, mist of regen zit. Juist met kinderen wil je daar niet luchtig over doen. Check daarom voor vertrek het lokale weerbericht en kijk niet alleen naar temperatuur, maar ook naar onweerskans, wind en zicht.

Vraag daarnaast bij je accommodatie, berglift of toeristische informatie gerust na hoe de omstandigheden zijn. Lokale kennis is vaak ontzettend handig. Soms is een wandeling in het ene gebied prima te doen, terwijl een route een dal verderop verstandiger is.

En heel praktisch: bedenk van tevoren wanneer je omdraait. Niet pas als het begint te rommelen of als iedereen al moe is, maar vooraf. Dat voorkomt eindeloos twijfelen onderweg.

#5 Goede wandelschoenen maken echt verschil

Kinderen kunnen vaak verbazingwekkend veel op gewone sneakers, maar in de bergen is dat niet altijd slim. Op losse stenen, wortels, nat gras of steile stukken geeft een stevige zool met goed profiel veel meer grip en vertrouwen. Dat loopt rustiger en veiliger.

Je hoeft niet per se het duurste model te kopen, maar let wel op pasvorm, profiel en voldoende steun. Zeker bij afdalingen merk je snel of schoenen wel of niet prettig zitten. Goede wandelsokken helpen ook. Die verkleinen de kans op blaren en maken een groot verschil op warmere dagen.

Gaan jullie maar af en toe de bergen in? Dan kan tweedehands ook prima zijn, zolang de zool nog goed is en de schoen stevig aanvoelt. Koop liever geen schoenen op de groei die veel te ruim zitten, want daar gaan kinderen juist onstabieler van lopen.

#6 Werk met laagjes en bescherm tegen zon

Wie met kinderen in de bergen loopt, kent het wel: ’s ochtends is het fris, onderweg krijgt iedereen het warm en na een stop waait het ineens weer koud aan. Daarom werken laagjes zo goed. Een T-shirt, vest of fleece en een lichte water- en winddichte jas zijn vaak een fijne basis.

Vergeet daarnaast zonbescherming niet. In de bergen kan de zon fel zijn, ook als het niet extreem warm voelt. Insmeren dus, en liefst ook een petje of zonnehoed mee. Zeker op open stukken zonder schaduw merk je daar snel het verschil.

#7 Pauzes, eten en drinken zijn geen bijzaak

Een goede wandeling met kinderen staat of valt vaak met de pauzes. Stop niet alleen als iemand al oververmoeid is, maar juist eerder. Een korte stop bij een beekje, een stapel stenen of een uitzichtpunt doet vaak wonderen. Kinderen hoeven niet lang stil te zitten, als ze maar even mogen spelen, drinken en iets eten.

Neem ruim voldoende mee. Denk aan water, lunch, fruit en iets waar kinderen echt blij van worden als het zwaar wordt. Dat mag best gewoon een mueslireep of snoepje zijn. In de bergen kan zo’n kleine oppepper precies het verschil maken tussen mopperen en weer doorlopen.

Ga er ook niet automatisch van uit dat je onderweg water kunt bijvullen of een bergrestaurant tegenkomt dat open is. Check dat vooraf, en neem liever iets te veel mee dan te weinig. Oudere kinderen vinden het vaak leuk om een deel van hun spullen zelf te dragen. Daarvoor is een eigen rugzak ideaal. Lees ook onze tips over een kinderrugzak kiezen als je daar nog over twijfelt.

#8 Houd kinderen dichtbij en stem af op het langzaamste tempo

In de bergen wil je kinderen het liefst gewoon in zicht houden. Niet omdat alles meteen gevaarlijk is, maar omdat een smal pad, steentje, helling of onverwachte afslag zo genoeg is voor onrust. Zeker op onbekend terrein loopt dat veel prettiger als je elkaar goed in de gaten houdt.

Loop daarom in het tempo van het langzaamste kind en spreek duidelijk af waar je stopt als iemand voorop loopt. Soms werkt het goed om even op te splitsen, bijvoorbeeld als het ene kind sneller loopt dan het andere. Maar maak dan wel heel duidelijke afspraken en zorg dat het overzichtelijk blijft.

#9 Bergaf rustig aan, juist dan

Veel kinderen vinden afdalen makkelijker en gaan daardoor sneller lopen. Juist dan gaat het vaak mis. Losse steentjes, vermoeidheid en een beetje te veel enthousiasme zijn een slechte combinatie. Rustig aan naar beneden dus. Liever kleine passen en goed kijken waar je je voeten neerzet dan half rennend omlaag.

Ook als de route omhoog prima ging, kan afdalen het zwaarste stuk van de dag zijn. Houd daarom energie over voor de terugweg en plan je pauzes niet allemaal alleen op de heenweg.

#10 EHBO mee, altijd

Een valpartij, schaafwond of blaar zit in een klein hoekje. Daarom hoort een kleine EHBO-set gewoon in je rugzak. Denk aan pleisters, blarenpleisters, desinfecterende doekjes en eventueel iets tegen hoofdpijn of een insectenbeet. Het hoeft geen uitgebreide apotheek te zijn, als je maar de basis bij je hebt.

Stop er ook een extra kledinglaag en eventueel een klein nooddekentje in als je langer op pad gaat. Je hoopt het niet nodig te hebben, maar het is precies zo’n setje dat heel fijn is op het moment dat er wel iets gebeurt.

Zo kies je een kindvriendelijke wandelroute in de bergen

Met goede spullen en een beetje voorbereiding kom je al ver, maar uiteindelijk begint alles bij de juiste route. Zoek niet naar de mooiste wandeling op papier, maar naar de route die past bij jullie gezin. Kort, afwisselend en overzichtelijk is met kinderen meestal beter dan lang, steil en spectaculair.

Een route met een doel werkt vaak het best. Denk aan een waterval, speeltuin op de berg, almhut, hangbrug, uitzichtpunt of bergmeer. Zo hebben kinderen echt het gevoel dat ze ergens naartoe lopen. Ook een kabelbaan of bergtreintje kan slim zijn. Daarmee sla je een zwaar stuk over en begin je direct op een hoogte waar je een mooiere, leukere gezinswandeling kunt maken.

Laat je onderweg niet alleen leiden door de afstand in kilometers. In de bergen zeggen hoogtemeters, ondergrond en tijd vaak meer. Reken met kinderen liever ruim. Wat op een routebordje staat, is vaak een indicatie zonder speelpauzes, picknick, steentjes verzamelen en “kijk nou mam”.

Let ook op de moeilijkheid van een route, maar bedenk dat markeringen per land verschillen. In Zwitserland kom je bijvoorbeeld andere kleur- en routeaanduidingen tegen dan in Oostenrijk, Frankrijk of Spanje. Neem dat dus niet klakkeloos van elkaar over. Vraag liever ter plekke wat in jullie gebied echt geschikt is voor gezinnen met kinderen.

Ga je vaker wandelen op vakantie, dan is het ook slim om inspiratie op te doen per bestemming. Kijk bijvoorbeeld eens naar onze tips voor een kindervakantie in Oostenrijk of lees waarheen op zomervakantie in Oostenrijk met kinderen als je vooral zoekt naar berggebieden waar wandelen goed te combineren is met speeltuinen, liften en andere gezinsactiviteiten.

Voor gezinnen die nog een stap verder willen, is ook een huttentocht met kinderen een mooie volgende stap. Dat vraagt meer voorbereiding, maar laat ook goed zien hoe belangrijk route-opbouw, uitrusting en motivatie onderweg zijn.

Tot slot

Wandelen in de bergen met kinderen hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn, zolang je verwachtingen realistisch houdt. Kies een route die past bij je kind, start vroeg, neem genoeg mee en maak ruimte voor pauzes, spelen en spontane omwegen. Dan wordt een bergwandeling geen prestatie, maar gewoon een fijne dag buiten met elkaar.

En misschien wel de belangrijkste tip van allemaal: stop op tijd. Liever terugkijken op een leuke, korte wandeling dan op een veel te lange tocht waar iedereen kapot van is. Dat is uiteindelijk wat ervoor zorgt dat kinderen de volgende keer weer zin hebben om mee te gaan.

Meer lezen

Nieuwsgierig welke wandelingen wij al gedaan hebben met kinderen? Kijk dan ook eens verder:

• Sprookjespad in Oostenrijk
• Wandelen in de Spaanse Pyreneeën
• Wandelen in Zwitserland in de omgeving van Interlaken
• Wandelen langs de Cote Granit Rose in Bretagne
• Wandelen in N.P. Tiveden in Zweden
• Wandelen in N.P. Stenshuvud in Zweden
• Stenen verzameld tijdens een wandeling? Dan kan je ze daarna schilderen