Het was voor mij al heel lang geleden dat ik in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden was geweest. Ik denk zelfs nog tijdens een schoolreisje op de basisschool. Wat me daarvan altijd is bijgebleven, is die enorme tempel die je meteen bij binnenkomst ziet staan. Als kind vond ik dat zó indrukwekkend dat ik me jaren later nog precies dat gevoel herinnerde. Nu we een Museumkaart hebben, vonden we het hoog tijd om samen met dochter M. en zoon C. weer eens naar Leiden te gaan en dit museum opnieuw te ontdekken.
Ik was vooral benieuwd of die tempel me nu nog net zo zou raken. In de tussentijd had ik immers aardig wat tempels gezien in Egypte, Jordanië en Griekenland, en ook het Egyptisch Museum in Caïro maakte veel indruk op me. Een beetje verwend ben ik dus wel als het om oude beschavingen gaat. Toch werkt het anders wanneer je met kinderen op stap bent. Dan kijk je minder als reiziger of liefhebber van oudheden, en veel meer door de ogen van een kind. En precies daardoor werd dit bezoek leuker dan ik van tevoren had verwacht.
Waarom dit museum met kinderen verrassend goed werkt
Bij een museum over oudheden denk je misschien al snel aan lange rijen vitrines en teksten waar kinderen na tien minuten op afknappen. Dat risico is er natuurlijk altijd een beetje, zeker als je kind liever rent dan leest. Toch is het Rijksmuseum van Oudheden veel kindvriendelijker dan je misschien zou verwachten. Dat komt vooral doordat het museum groot genoeg is om indruk te maken, maar overzichtelijk genoeg blijft om het ook met jonge kinderen prettig te houden.
De grote publiekstrekkers helpen daar enorm bij. De tempel in de centrale hal is meteen een binnenkomer. Je hoeft kinderen niet eerst warm te maken voor het onderwerp, want dat gebeurt daar vanzelf. Vanaf dat moment heb je een haakje: ineens gaat het niet meer over “een museum”, maar over een echte tempel, mummies, vreemde tekens, beelden, sarcofagen en oude verhalen. Vooral het Egyptische deel spreekt veel kinderen direct aan. Dat is visueel, mysterieus en net spannend genoeg om hun aandacht vast te houden.
Wat ook helpt, is dat je hier niet alles hoeft te zien om een geslaagd bezoek te hebben. Sterker nog: met kinderen werkt het vaak beter als je juist niet probeert het hele museum af te vinken. Kies een paar afdelingen die het meest aanspreken, neem de tijd waar de aandacht echt blijft hangen en accepteer dat sommige zalen vooral voor volwassenen interessant zijn. Daardoor blijft het leuk voor iedereen.
Speurtocht mee? Zeker doen
Voordat je met kinderen naar het Rijksmuseum van Oudheden gaat, is het slim om van tevoren even op de website van het museum te kijken welke kinderactiviteiten er op dat moment zijn. Het museum werkt met verschillende speurtochten en kinderroutes. Die maken echt verschil. Waar volwassenen nog best zonder plan langs vitrines kunnen lopen, hebben kinderen vaak een klein doel nodig. Iets zoeken, iets invullen, iets ontdekken: dan komt een museum ineens tot leven.
Voor M. kozen we een speurtocht die goed aansloot op haar leeftijd en serieuze manier van kijken. Zij is het type kind dat ergens rustig voor gaat staan, goed leest en dan oprecht wil weten hoe het zit. Met zo’n boekje in haar hand veranderde het Egyptische gedeelte voor haar in een soort missie. Niet zomaar rondkijken, maar echt opletten. Ze bekeek details die ze anders waarschijnlijk had gemist en stelde onderweg allerlei vragen. Juist dat maakte het bezoek voor haar leuk.
Voor C. werkte een andere aanpak beter. Hij heeft minder geduld, maar wel veel nieuwsgierigheid. Geef hem een plattegrond, een opdracht en iets om te zoeken, en hij is vertrokken. Voor jongere kinderen is het daarom fijn als de speurtocht visueel is en veel beweging toelaat. Niet te veel tekst, wel duidelijke herkenningspunten. Dat past in dit museum gelukkig goed, zeker in de zalen waar grotere objecten staan of waar je echt het gevoel hebt dat je door een andere wereld loopt.
Mijn advies is dan ook simpel: haal zo’n speurtocht bij de balie en stem je keuze af op je kind. Het is een kleine investering, maar het levert veel meer betrokkenheid op tijdens je bezoek. Zeker als je kind normaal niet snel warmloopt voor een museum, is dit de makkelijkste manier om de aandacht erbij te houden.
Wat ik zelf ook fijn vind, is dat je hiermee als ouder minder hoeft te trekken en duwen. Je hoeft niet steeds te zeggen: kijk hier eens, kom mee, lees dit eens. Het boekje of de route neemt dat deels van je over. Daardoor blijf je veel meer samen ontdekken in plaats van dat jij degene bent die het bezoek gaande moet houden.
Het Egyptische deel is de grote favoriet
Als je maar één afdeling kiest in het Rijksmuseum van Oudheden met kinderen, dan zou ik zonder twijfel voor Egypte gaan. Niet alleen vanwege de tempel, maar ook omdat deze afdeling zoveel elementen heeft die kinderen van nature aanspreken. Denk aan mummies, sarcofagen, beelden van goden, hiërogliefen en voorwerpen waarvan je kind direct wil weten waar ze voor gebruikt werden. Het is geschiedenis die nog net een beetje geheimzinnig voelt, en dat werkt.
M. liep hier heel geconcentreerd rond. Ze wilde weten wat de tekens betekenden, waarom mensen gemummificeerd werden en hoe zo’n leven er vroeger uit moet hebben gezien. C. keek heel anders. Die was vooral onder de indruk van wat hij zag: grote beelden, gekke vormen, rare hoofden en het idee dat al die spullen echt heel oud zijn. Allebei beleefden ze het museum dus op hun eigen manier, en dat vond ik misschien nog wel het leukste aan dit bezoek.
Ook fijn: je hoeft niet bang te zijn dat je kind hier alleen maar moet kijken. Door de speurtochten en de audiomogelijkheden krijgt het bezoek vanzelf meer richting. Dat maakt vooral het Egyptische deel geschikt voor kinderen vanaf de basisschoolleeftijd. Voor kleuters kan het ook, maar dan moet je echt korter kijken en veel meer volgen wat hun aandacht trekt.
Niet alles is even interessant voor kinderen, en dat is prima
Zoals in bijna elk museum zijn er ook delen waar wij veel sneller doorheen gingen. Sommige zalen zijn nu eenmaal meer gericht op mensen die echt van archeologie, context en details houden. Daar is niets mis mee, maar met kinderen merk je snel genoeg waar de energie wegloopt. Zodra objecten voor hen te veel op elkaar gaan lijken en er weinig aanknopingspunten zijn, ben je ze kwijt.
Dat betekent niet dat die afdelingen niet goed zijn, alleen dat ze minder geschikt zijn voor een gezinsbezoek waarbij je rekening houdt met spanningsbogen. Zelf vond ik het prettig om daar niet moeilijk over te doen. Even kijken, aanvoelen of het werkt, en anders weer door naar een plek waar wel iets gebeurt. Juist door dat tempo te accepteren, blijft de sfeer ontspannen.
Wat bij ons beter werkte dan verwacht, was het deel over de archeologie van Nederland. Dat onderwerp klinkt misschien minder spectaculair dan Egypte of Rome, maar de presentatie maakt veel uit. Kinderen vinden het vaak verrassend leuk als iets ineens dichterbij komt. Het idee dat er in Nederlandse bodem ook bijzondere vondsten zijn gedaan, spreekt toch meer tot de verbeelding dan je zou denken. Bovendien voelt het toegankelijker, juist omdat het dichter bij hun eigen wereld staat.
Zo pak je een bezoek slim aan
Ga je naar het Rijksmuseum van Oudheden met kinderen, dan zou ik het bezoek niet te vol plannen. Een paar uur is meestal genoeg, zeker als je ook nog rustig wilt lunchen, een speurtocht wilt doen en ruimte wilt houden voor spontane stops. Kinderen hebben veel meer aan een prettig bezoek van twee of drie uur dan aan een halve dag waarin iedereen op het einde moe en prikkelbaar is.
Begin bij binnenkomst gewoon met de tempel. Dat is niet alleen het bekendste punt van het museum, maar ook meteen de beste manier om erin te komen. Daarna zou ik doorlopen naar Egypte, omdat je daar de grootste kans hebt dat kinderen meteen mee zijn. Als het daarna nog lekker loopt, kun je altijd nog een extra afdeling meepakken. Werkt het minder goed, dan heb je in elk geval het mooiste deel al gehad.
Wat voor ons ook goed werkte, was om de kinderen regelmatig even zelf te laten kiezen. Welke zaal wil je nog zien? Waar wil je nog even terugkijken? Welk voorwerp vond je het gekst? Dat kost nauwelijks tijd, maar maakt ze veel meer eigenaar van het bezoek.
En nog een tip: probeer niet alles uit te leggen. Kinderen hoeven echt niet elk detail te begrijpen om iets interessant te vinden. Soms is het al genoeg om samen te bedenken waar een voorwerp voor diende, waarom iets mee het graf in ging of hoe mensen toen leefden. Juist dat fantaseren en vergelijken maakt een museumbezoek leuk.
Praktische tips voor je bezoek
Met een Museumkaart is dit een heel prettig uitje, want dan stap je makkelijk even binnen zonder dat het meteen als een groot dagprogramma hoeft te voelen. Ook voor gezinnen zonder Museumkaart is het fijn dat kinderen gratis naar binnen mogen. Daardoor is het een museum dat je relatief laagdrempelig kunt proberen, ook als je vooraf niet zeker weet hoe enthousiast je kinderen zullen zijn.
Check voor vertrek wel altijd even de website van het museum. Daar vind je de actuele kinderactiviteiten, eventuele tijdelijke tentoonstellingen en informatie over speurtochten en audiotours. Zeker in schoolvakanties of rond feestdagen kan er extra aanbod zijn dat je bezoek nog leuker maakt.
Leiden zelf is trouwens ook een fijne stad om met kinderen te bezoeken. Maak van dit museumbezoek dus gerust onderdeel van een complete stedentrip Leiden met kinderen. In de stad hangt een ontspannen sfeer, je loopt alles makkelijk aan elkaar en er zijn genoeg plekken om na afloop nog even iets te eten of te drinken.
Ben je vaker op zoek naar musea die goed werken met kinderen, dan vind je op KidsErOpUit nog veel meer inspiratie, bijvoorbeeld in dit overzicht met een museum met kinderen of op de pagina vol tips over naar het museum met kinderen. Zoek je juist nog een ander groot museum voor een stadsdag, dan is ook het Rijksmuseum met kinderen een verrassend goede keuze.
Onze conclusie
En die tempel waar ik als kind zo van onder de indruk was? Die bleek in werkelijkheid kleiner dan in mijn herinnering. Maar indrukwekkend was hij nog steeds. Misschien op een andere manier dan vroeger. Toen was het vooral de grootte die me overviel. Nu vond ik het vooral bijzonder dat zo’n bouwwerk gewoon midden in Leiden staat, en dat je kinderen daar net zo verwonderd naar kunnen kijken als jij ooit deed.
Het Rijksmuseum van Oudheden is wat mij betreft dan ook absoluut een aanrader met kinderen, vooral als je kinderen nieuwsgierig zijn, van speurtochten houden of gevoelig zijn voor verhalen en bijzondere objecten. Verwacht geen interactief doe-museum waar alles aangeraakt mag worden, maar juist een klassiek museum dat slim genoeg is ingericht om ook gezinnen mee te krijgen.
Met rustige of geïnteresseerde kinderen is de kans groot dat je hier echt een leuke middag hebt. Met heel jonge, wilde of snel overprikkelde kinderen zou ik beter afwegen of dit het juiste uitje is voor dat moment. Maar zodra je kind graag op ontdekking gaat en het leuk vindt om te zoeken, te kijken en vragen te stellen, zit je hier verrassend goed.
Meer informatie over openingstijden, tickets en kinderactiviteiten vind je op de website van het Rijksmuseum van Oudheden.
Dat lijkt me een aanrader voor mijn kids als ik het zo zie. Ik ben er nooit geweest maar nu we in Den Haag wonen is het echt om het hoekje ook!
En op loopafstand van het station 🙂