Terug naar de VOC-tijd bij de Bataviawerf in Lelystad

Ik had de leeftijd van Maureen en Camiel toen men begon met de reconstructie van het koopvaardijschip Batavia uit de VOC-tijd. Regelmatig waren de vorderingen van dit 10 jaar durende project op tv te zien. Sindsdien denk ik steeds: “Ik zou toch eens moeten gaan kijken bij de Bataviawerf in Lelystad…”. Tijdens een druilerige donderdag hebben de kinderen vrij vanwege een studiedag op school. Een goed moment om naar de Bataviawerf in Lelystad te rijden.

De Bataviawerf in Lelystad

Willem Vos, bouwer van traditionele houten schepen, had het idee om een reconstructie van het schip Batavia (uit 1628) te bouwen. Hiervoor kreeg hij in 1985 een stuk grond aan het Markermeer. Op deze plek is nu de Bataviawerf te vinden.

De Bataviawerf is geen traditioneel museum. Het is een combinatie van een museum, een kenniscentrum voor ambachtelijke scheepsbouw en een vrijwilligersorganisatie. Op de Bataviawerf wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van oude bouwmethoden waarbij meteen onderzoek wordt gedaan naar de scheepsbouwtechnieken uit de 17e eeuw.

In de periode 1985-1995 werd aan de Batavia gewerkt. De Batavia is een koopvaardijschip van de VOC en werd dus gebruikt voor handel. In 1995 werd ook begonnen met de bouw van De Zeven Provinciën, een oorlogsschip uit 1665 en bekend als het vlaggenschip van Michiel de Ruyter. Door geldgebrek ligt de bouw van deze replica al enige tijd stil.

Op weg naar de Bataviawerf.
Op weg naar de Bataviawerf.

Met kinderen naar de Bataviawerf

Een paar dagen voor ons bezoek aan de Bataviawerf kijkt Maureen (9) een uitzending van Het Klokhuis over de Batavia. Ze is goed voorbereid, iets te goed blijkt later… Samen met haar vriendinnetje Merle (10) en met Camiel (7) rent ze naar de ingang. Ze hebben er alle drie zin in.

Binnen worden we ontvangen door een van de vele vrijwilligers. Hij gaat ons rondleiden. Natuurlijk is het ook mogelijk om op eigen gelegenheid rond te kijken. Overal op de Bataviawerf staan vrijwilligers met de mooiste verhalen. We lopen eerst naar de filmzaal, hier krijgen we in een notendop een indruk van de bouw van de Batavia. Voor mij erg leuk om oude journaalbeelden voorbij te zien komen en kinderen leren meteen iets over het ontstaan van deze boot.

In de filmzaal.
In de filmzaal.
Wat moesten de VOC-schepen ver varen.
Wat moesten de VOC-schepen ver varen.

De Zeven Provinciën: replica in aanbouw

Op de binnenplaats van de Bataviawerf stoppen we bij een groot houten geraamte. Dit is het begin van de replica van De Zeven Provinciën. Helaas is er geen geld om hout te kopen en zo het schip af te maken, maar zo’n geraamte is al best indrukwekkend. We krijgen uitleg over het schild dat er al staat. De kinderen leren dat Nederland in de 17e eeuw uit zeven provincies bestond en dat deze terug zijn te zijn in het houtwerk. De bundel van zeven pijlen die de leeuw vast houdt staat voor kracht, want samen staan de zeven provincies sterk.

Uitleg over de zeven provincies die samen de Nederlanden vormden.
Uitleg over de zeven provincies die samen de Nederlanden vormden.
We lopen het binnenwerk van De Zeven Provincien in.
We lopen het binnenwerk van De Zeven Provincien in.
Zo'n geraamte is al best indrukwekkend.
Zo’n geraamte is al best indrukwekkend.

Miniatuur van De Zeven Provinciën en de zeilmakerij

In de bijgebouwen brengen we een bezoek aan een houtwerkplaats. Hier wordt gewerkt aan een miniatuur van De Zeven Provinciën. Dat ziet er al indrukwekkend uit en vol bewondering kijken we naar de vrijwilligers die hier aan het werk zijn. In een andere ruimte van de houtwerkplaats wordt voor een opdrachtgever gewerkt aan een houten beeld.

Bij de zeilmakerij zien we de werktuigen die vroeger werden gebruikt. Onze gids vertelt hoe er van vlas draad werd gemaakt en hoe dit draad tot stof werd geweven. Met de hand werden daarna de zeilen in elkaar gezet. Twee dames doen hier vrijwilligerswerk en een van hen laat ons zien hoe er vroeger werd genaaid. Als de kinderen horen dat het naaiwerk ook door kinderen werd gedaan, worden ze even stil. “En als ze dan geen zin hadden?” vraagt Maureen. “Dan hadden ze geen werk meer, geen geld en dus geen eten” zegt de gids. De kinderen zeggen niets, maar het is duidelijk zichtbaar dat ze blij zijn dat ze nu leven en niet in de 17e eeuw.

De miniatuurversie van de Batavia.
De miniatuurversie van de Batavia.
Wat een precisie werkje.
Wat een precisie werkje.
Uitleg over het maken van de stof.
Uitleg over het maken van de stof.

De Batavia bekijken

Dan is het tijd om de Batavia te bekijken. Maureen kijkt inmiddels nogal verveeld. Ik vraag haar wat er is. “Dit weet ik allemaal al” zegt ze mopperig. Ik vraag hoe dat kan en er volgt een diepe zucht: “Ik heb Het Klokhuis toch gekeken en al een keer een boot gezien”. Oh ja, dat is waar ook. Ze heeft twee jaar eerder in Stockholm heel goed opgelet in het Vasa Museum, toen vond ze alles erg interessant. Nu zijn het Camiel en Merle die geboeid luisteren naar de gids. Want al is de rondleiding wat lang, de gids weet het voor kinderen aanstekelijk en interessant te vertellen.

De Batavia.
De Batavia.
Wat een groot anker!
Wat een groot anker!
Camiel vindt de kanonnen interessant.
Camiel vindt de kanonnen interessant.

Op de Batavia bekijken we de verschillende dekken. Camiel is vooral geïnteresseerd in de kanonnen. Er is verbazing bij de kinderen over het dek dat slechts 120 cm hoog is. Hier sliepen de mensen die naar Indië gingen. Op de terugweg lag er kostbare lading. Gasten met meer budget hadden het iets luxer naar de maatstaven van de 17e eeuw. Daar denken Merle, Maureen en Camiel anders over. Recht op zittend slapen en een kleine ruimte voor een gezin met 6 kinderen… Nee, dat was toch maar afzien.

Verbaasde blikken zie ik op de gezichten als ze horen dat de mensen hun kleding in hun eigen pies wasten en dat ze hun billen afveegden met een stuk nat touw. Het luxere toilet voor de rijkelui kan ook niet op veel waardering rekenen. Ook dit ‘toilet’ is buiten en de grote of kleine boodschap vallen direct in zee. En ja, ook als het regende of stormde moest men hier naar het toilet.

Als onze gids vertelt over de straffen die werden uitgedeeld op dit soort schepen luisteren ze vol afschuw. Werden er echt handen afgehakt? En dat kielhalen klinkt ook niet erg fijn… Eigenlijk willen ze hier niet meer over horen. “Hoe ging het dan als iemand doodging?” vraagt Merle. Er volgt een uitleg over een zeemansgraf en hoe lang het duurde voordat de familie op de hoogte is.

Ze hebben genoeg verhalen gehoord. Tijd voor wat luchtiger vermaak. Hoe mooi de Batavia ook is, het leven in de 17e eeuw is niet iets om jaloers op te zijn.

Het kanonnendek.
Het kanonnendek.
Gluren in de kruitkamer.
Gluren in de kruitkamer.
Uitleg over de windrichtingen.
Uitleg over de windrichtingen.
Het dienstbord. Elk half uur ging er een pinnetje in.
Het dienstbord. Elk half uur ging er een pinnetje in.
De kamer van de schipper.
De kamer van de schipper.
Het sjieke toilet...
Het sjieke toilet…
Uitleg van de gids.
Uitleg van de gids.
Verbaasde blikken bij de uitleg over het touw waar men de billen mee afveegde.
Verbaasde blikken bij de uitleg over het touw waar men de billen mee afveegde.

Touw maken en ijzer smeden

Terug op het binnenterrein kunnen de kinderen zelf aan de slag. Ze maken eerst een eigen springtouw bij de touwslagerij. Dat ouderwetse touw springt beter dan het springtouw zelf ontdekken ze.

In de smederij mogen kinderen die langer dan 130 cm zijn zelf iets van ijzer maken. Camiel is in tranen, want dat lijkt hem net zo leuk. Hij komt alleen 10 cm tekort. Het is een hele rustige dag en een van de vrijwilligers is zo lief om voor hem een spijker te maken. Op drukke dagen gaat dit niet. De meiden maken beide een hartje. Alle drie zijn ze heel trots op het eindresultaat.

Tijdens de schoolvakanties zijn er meer activiteiten voor kinderen. Het is zeker de moeite waard om juist dan te gaan, al zal het drukker zijn. De Bataviawerf heeft ook een speurtocht beschikbaar. Wij zijn daar niet meer aan toegekomen.

Springtouw maken.
Springtouw maken.
Uitleg over het smeden.
Uitleg over het smeden.
Zelf een hartje maken.
Zelf een hartje maken.

Openingstijden en entreeprijzen Bataviawerf

De Bataviawerf heeft twee soorten tickets. Met het Landrottenticket kan je zelfstandig op de werf rond kijken. Volwassenen betalen 5 euro en kinderen van 4 t/m 12 jaar 2,50 euro. Het Zeeheldenticket geeft je toegang tot de werf, de Batavia en begeleiding door een gids. Hiervoor betalen volwassenen 11 euro en kinderen 5,50 euro. Het is zeker de moeite waard om voor het Zeeheldenticket te kiezen. Daarnaast zijn er combinatietickets mogelijk met andere bezienswaardigheden in de buurt. De Museumkaart is niet geldig.

De Bataviawerf is dagelijks van 10 tot 17 uur geopend. Alleen Eerste Kerstdag en Nieuwsjaarsdag is de werf dicht. Reken zeker een halve dag voor een bezoek.

De genoemde prijzen en openingstijden zijn afkomstig van de website van de Bataviawerf. We hebben deze geraadpleegd in oktober 2016. Check altijd de website voor vertrek voor de actuele stand van zaken.

Ben jij al eens naar de Bataviawerf geweest of staat het nog op je verlanglijstje?

Het restaurant bij de Bataviawerf.
Het restaurant bij de Bataviawerf.

Meer lezen

Op zoek naar meer leuke uitjes in Flevoland? Klik & kijk voor meer inspiratie:

KidsErOpUit is te volgen op FacebookInstagram en Twitter.

Dit blog is tot stand gekomen in samenwerking met de Bataviawerf. Zoals je van ons gewend bent delen we altijd eerlijk onze eigen mening en ervaringen.

3 REACTIES

  1. Leuk verslag. Ik ben er zelf nog niet binnen geweest. Wie weet komt dat nog een keer. De winkel is trouwens ook erg interessant met veel boeken, zoals De ondergang van de Batavia van Mike Dash.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.